- 62
- 1000
- 1000
- 1000
عاشورا، واقعه ای جاری در امتداد تاریخ، 12(پایان)
سخنرانی حجت الاسلام سید حسین حسینی قمی با موضوع "عاشورا، واقعه ای جاری در امتداد تاریخ"، جلسه دوازدهم: "نقش عوامل محیطی در تربیت "، سال 1405
یادمان باشد که همهٔ عوامل تربیت در اختیار ما نیست. ما پدر و مادرها وظیفه داریم تلاش خود را بکنیم، ولی عوامل متعددی در تربیت فرزندان اثر میگذارند؛ بخشی از آنها دست ماست و بخشی هم ما در آن بیتقصیریم. مثلاً نقش مدرسه، نقش معلم، نقش رفیق، و امروزه بالاتر از همه، نقش فضای مجازی. فضای مجازی هم فرصت است، هم تهدید؛ ولی متأسفانه به نظر میرسد تهدید آن برای ما بیشتر بوده است. یادم آمد از مرحوم علامه محمدجواد مغنیه ایشان تعریف میکردند که پیش از ازدواج، وقتی در نجف درس میخواندم، خیلی نگران بودم. میدیدم بعضی از خانوادههای خیلی مذهبی، فرزندانی خوب ندارند. غصه میخوردم که چرا اینطور است. گفتم مواظب میشوم که بعد از ازدواج، بچههای من دچار این مشکل نشوند. سالها گذشت، ازدواج کردم و بچهها بزرگ شدند، ولی دیدم آنطور که انتظار داشتم نشد. فرزندان خوبی داشتم، ولی انتظارم بیش از این بود. نشستم تحلیل کردم که چرا این بلا سر من آمد؟ با اینکه خودم خیلی مواظب بودم. یک مقالهٔ مفصل نوشتند و خلاصهٔ آن این شد که من از یک نکته غافل شدم: فرزندان ما بیش از آنکه فرزندان ما باشند، فرزندان مدرسه، فرزندان معلم، فرزندان دانشگاه، فرزندان رفیق، فرزندان رسانه و فضای مجازی هستند. اینها بیشتر از ما روی آنها تأثیر میگذارند. امیرالمؤمنین علیهالسلام یک تعبیر بسیار زیبا دارند (در غررالحکم نه در نهجالبلاغه): «النَّاسُ بِزَمَانِهِمْ أَشْبَهُ مِنْهُمْ بِآبَائِهِمْ. یعنی مردم (و فرزندان ما) بیش از آنکه تحتتأثیر پدران و مادران خود باشند، تحتتأثیر زمانهٔ خودشان هستند. زمانه یعنی: مدرسه، معلم، تلویزیون، فضای مجازی، شبکهٔ خانگی. اینها خیلی مؤثرند. البته ما در بخشی از این عوامل سهم داریم، ولی زیاد هم نگران نباشید و خود را سرزنش نکنید. شما کوتاهی نکردهاید؛ این عوامل هم مهم هستند. تعبیر دیگری هم از امیرالمؤمنین داریم. «النَّاسُ بِأُمَرَائِهِمْ أَشْبَهُ مِنْهُمْ بِآبَائِهِمْ» یعنی مردم بیش از آنکه تحت تأثیر پدران باشند، تحت تأثیر حاکمان و مسئولان هستند. اگر مسئولان و حاکمان خوب باشند، فرزندان هم خوب میشوند و اگر بدی ببینند، فرزندان هم تحت تأثیر قرار میگیرند. رفیق خیلی مهم است. قرآن میفرماید:
«الْأَخِلَّاءُ یَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا الْمُتَّقِینَ»
در قیامت، همهٔ رفیقها با هم دشمن میشوند، مگر آنهایی که رفاقتشان بر اساس تقوا بوده است.
و در آیهٔ دیگر میفرماید: «یَا وَیْلَتَى لَیْتَنِی لَمْ أَتَّخِذْ فُلَانًا خَلِیلًا» آدم در قیامت با حسرت میگوید: ای کاش با فلانی رفیق نشده بودم، زیرا مرا از مسیر درست گمراه کرد. در روایات داریم: «الْمَرْءُ عَلَى دِینِ خَلِیلِهِ» یعنی آدم بر آیین و روش دوست خود است. بعضیها میگویند: یک شب که هزار شب نمیشود. در پاسخ میگویم: چرا، اتفاقاً یک شب میتواند هزار شب بشود. در قرآن داریم: «لَیْلَةُ الْقَدْرِ خَیْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ» (شب قدر از هزار ماه بهتر است). نقطهٔ مقابلش هم یک شب بد وجود دارد که از هزار ماه بدتر است و انسان را چنان گمراه میکند که هزار ماه هم برای جبران کافی نیست.
خیلیها میپرسند: دعا چه اثری دارد؟ امام صادق علیهالسلام فرمودند: «مَا یُقِلُ مِنَ الدُّعَاءِ إِلَّا کَمَا یُقِلُ مِنَ الطَّعَامِ الْمِلْحُ» یعنی میزان دعایی که ما در زندگی نیاز داریم، به اندازهٔ نمکی است که در غذا میریزیم. نمک به اندازهٔ لازم است، نه اینکه همهٔ غذا را نمک کنیم. یعنی دعا لازم است، ولی به اندازهٔ نمک؛ باقیِ کار، تلاش و وظیفهٔ خودِ ماست. پدر و مادرها باید اصول تربیتی را رعایت کنند، مراقبت داشته باشند و از فرزندان خود مواظبت کنند. همهچیز را به دعا نسپاریم. البته دعا را هم نباید رها کنیم. مثلاً در روایت داریم که امام صادق علیهالسلام هر شب دو رکعت نماز برای سعادت فرزندانشان میخواندند. این کار خوبی است، ولی نباید از انجامِ وظایف تربیتی غافل شد.
یادمان باشد که همهٔ عوامل تربیت در اختیار ما نیست. ما پدر و مادرها وظیفه داریم تلاش خود را بکنیم، ولی عوامل متعددی در تربیت فرزندان اثر میگذارند؛ بخشی از آنها دست ماست و بخشی هم ما در آن بیتقصیریم. مثلاً نقش مدرسه، نقش معلم، نقش رفیق، و امروزه بالاتر از همه، نقش فضای مجازی. فضای مجازی هم فرصت است، هم تهدید؛ ولی متأسفانه به نظر میرسد تهدید آن برای ما بیشتر بوده است. یادم آمد از مرحوم علامه محمدجواد مغنیه ایشان تعریف میکردند که پیش از ازدواج، وقتی در نجف درس میخواندم، خیلی نگران بودم. میدیدم بعضی از خانوادههای خیلی مذهبی، فرزندانی خوب ندارند. غصه میخوردم که چرا اینطور است. گفتم مواظب میشوم که بعد از ازدواج، بچههای من دچار این مشکل نشوند. سالها گذشت، ازدواج کردم و بچهها بزرگ شدند، ولی دیدم آنطور که انتظار داشتم نشد. فرزندان خوبی داشتم، ولی انتظارم بیش از این بود. نشستم تحلیل کردم که چرا این بلا سر من آمد؟ با اینکه خودم خیلی مواظب بودم. یک مقالهٔ مفصل نوشتند و خلاصهٔ آن این شد که من از یک نکته غافل شدم: فرزندان ما بیش از آنکه فرزندان ما باشند، فرزندان مدرسه، فرزندان معلم، فرزندان دانشگاه، فرزندان رفیق، فرزندان رسانه و فضای مجازی هستند. اینها بیشتر از ما روی آنها تأثیر میگذارند. امیرالمؤمنین علیهالسلام یک تعبیر بسیار زیبا دارند (در غررالحکم نه در نهجالبلاغه): «النَّاسُ بِزَمَانِهِمْ أَشْبَهُ مِنْهُمْ بِآبَائِهِمْ. یعنی مردم (و فرزندان ما) بیش از آنکه تحتتأثیر پدران و مادران خود باشند، تحتتأثیر زمانهٔ خودشان هستند. زمانه یعنی: مدرسه، معلم، تلویزیون، فضای مجازی، شبکهٔ خانگی. اینها خیلی مؤثرند. البته ما در بخشی از این عوامل سهم داریم، ولی زیاد هم نگران نباشید و خود را سرزنش نکنید. شما کوتاهی نکردهاید؛ این عوامل هم مهم هستند. تعبیر دیگری هم از امیرالمؤمنین داریم. «النَّاسُ بِأُمَرَائِهِمْ أَشْبَهُ مِنْهُمْ بِآبَائِهِمْ» یعنی مردم بیش از آنکه تحت تأثیر پدران باشند، تحت تأثیر حاکمان و مسئولان هستند. اگر مسئولان و حاکمان خوب باشند، فرزندان هم خوب میشوند و اگر بدی ببینند، فرزندان هم تحت تأثیر قرار میگیرند. رفیق خیلی مهم است. قرآن میفرماید:
«الْأَخِلَّاءُ یَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا الْمُتَّقِینَ»
در قیامت، همهٔ رفیقها با هم دشمن میشوند، مگر آنهایی که رفاقتشان بر اساس تقوا بوده است.
و در آیهٔ دیگر میفرماید: «یَا وَیْلَتَى لَیْتَنِی لَمْ أَتَّخِذْ فُلَانًا خَلِیلًا» آدم در قیامت با حسرت میگوید: ای کاش با فلانی رفیق نشده بودم، زیرا مرا از مسیر درست گمراه کرد. در روایات داریم: «الْمَرْءُ عَلَى دِینِ خَلِیلِهِ» یعنی آدم بر آیین و روش دوست خود است. بعضیها میگویند: یک شب که هزار شب نمیشود. در پاسخ میگویم: چرا، اتفاقاً یک شب میتواند هزار شب بشود. در قرآن داریم: «لَیْلَةُ الْقَدْرِ خَیْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ» (شب قدر از هزار ماه بهتر است). نقطهٔ مقابلش هم یک شب بد وجود دارد که از هزار ماه بدتر است و انسان را چنان گمراه میکند که هزار ماه هم برای جبران کافی نیست.
خیلیها میپرسند: دعا چه اثری دارد؟ امام صادق علیهالسلام فرمودند: «مَا یُقِلُ مِنَ الدُّعَاءِ إِلَّا کَمَا یُقِلُ مِنَ الطَّعَامِ الْمِلْحُ» یعنی میزان دعایی که ما در زندگی نیاز داریم، به اندازهٔ نمکی است که در غذا میریزیم. نمک به اندازهٔ لازم است، نه اینکه همهٔ غذا را نمک کنیم. یعنی دعا لازم است، ولی به اندازهٔ نمک؛ باقیِ کار، تلاش و وظیفهٔ خودِ ماست. پدر و مادرها باید اصول تربیتی را رعایت کنند، مراقبت داشته باشند و از فرزندان خود مواظبت کنند. همهچیز را به دعا نسپاریم. البته دعا را هم نباید رها کنیم. مثلاً در روایت داریم که امام صادق علیهالسلام هر شب دو رکعت نماز برای سعادت فرزندانشان میخواندند. این کار خوبی است، ولی نباید از انجامِ وظایف تربیتی غافل شد.
تاکنون نظری ثبت نشده است