- 100
- 1000
- 1000
- 1000
عاشورا، واقعه ای جاری در امتداد تاریخ،8
سخنرانی حجت الاسلام سید حسین حسینی قمی با موضوع "عاشورا، واقعه ای جاری در امتداد تاریخ"، جلسه هشتم: "اصول مدارا در خانواده"، سال 1405
بحث ما درباره اصول تربیتی در تعامل با فرزندان است و به اینجا رسیدیم که یکی از مهمترین کارها، آسان جلوه دادن دین است و نه سخت گیرانه نشان دادن آن. اساس این مطلب در سیره پیامبر اکرم صلی ریشه دارد؛ ایشان به معاذ بن جبل هنگام اعزام به یمن فرمودند: مردم را با بشارت دعوت کنید و آسان بگیرید، نه اینکه با تنفر و سختگیری، آنها را از دین دور کنید. امام صادق علیهالسلام نیز داستانی نقل میکنند که فردی یهودی مسلمان شد، ولی همسایه ای با او سختگیری کرد و هر لحظه او را برای نمازهای مستحبی و نوافل میبرد، تا جایی که آن فرد گفت: «این دین به درد آدم بیکار میخورد» و از اسلام زده شد. امام فرمودند که اینگونه نباید مردم را دعوت کرد؛ بلکه باید با نرمی و مدارا پیش رفت. در ادامه، به سه اصل مهم در برخورد با فرزندان اشاره میکنیم:
اصل اول: توجیه کردن با زبان خوش
تا جای ممکن باید فرزندان را با منطق و محبت به انجام مناسک دینی تشویق کرد. به عنوان نمونه، باید آثار ترک نماز را در دنیا به آنها گفت. نقل است که شخصی به خاطر ترک نماز گرفتار سختی شد و با دعا رهایی یافت، ولی دوباره تهدید شد که اگر نماز نخواند، گرفتار خواهد شد. همچنین روایت داریم که امام زمان عجل الله برای تارک الصلاة دعا نمیکند. اینها باید با زبانی نرم و جذاب به فرزندان منتقل شود.
اصل دوم: اگر توجیه اثر نکرد، غصه نخوریم
غصه و ناراحتی شدید والدین، تأثیر منفی در روابط با فرزند دارد و برخورد را تند و زننده میکند. در حالی که جذب فرزندان به دین با مهر و محبت ممکن است، نه با بداخلاقی و ناراحتی. نمونه برخورد پیامبر با زنی که در مکه آوازهخوان بود و برای کمک مالی به مدینه آمده بود، نشان میدهد که حتی با غیرمسلمانان نیز باید با رأفت رفتار کرد. امام علی (علیهالسلام) میفرمایند: «مردم یا برادر دینی تو هستند یا همسان تو در آفرینش.» بنابراین، حتی اگر فرزند کوتاهی کند، نباید او را از خود راند.
اصل سوم: مسائل دینی را درست یاد بگیریم و سخت نگیریم. بسیاری از سختگیریها ریشه دینی ندارند. اگر فرزندی قصد نماز دارد ولی خواب میماند، تکلیفی بر گردن والدین نیست که او را به زور بیدار کنند، مخصوصاً اگر بیدار کردن او باعث تنفرش از نماز شود. از مراجع تقلید سؤال شده که اگر صدا زدن فرزند برای نماز موجب تنفر او شود، آیا والدین وظیفه دارند؟ پاسخ این است که در چنین شرایطی، نباید اصرار کرد تا بدتر نشود. همچنین نباید فرزندان را به آداب و عادات خودمان مجبور کنیم؛ امام علی (علیهالسلام) میفرمایند: «فرزندانتان را بر اساس آداب خودتان مجبور نکنید، زیرا آنها برای زمانی غیر از زمان شما آفریده شده اند.» حکم الهی تغییر نمیکند، اما روشهای زندگی و سلیقه ها متفاوت است. اگر والدین به نماز شب و مستحبات مقید هستند، نباید انتظار داشته باشند فرزندان نیز دقیقاً همان مسیر را بروند. اگر روزه یا نماز فرزند ترک شد، نباید آنها را از سر سفره طرد کرد یا با تابلوهای تند و توهینآمیز، آنها را تحقیر نمود. این روشها نه تنها جواب نمیدهد، بلکه نفرت را افزایش میدهد.
بحث ما درباره اصول تربیتی در تعامل با فرزندان است و به اینجا رسیدیم که یکی از مهمترین کارها، آسان جلوه دادن دین است و نه سخت گیرانه نشان دادن آن. اساس این مطلب در سیره پیامبر اکرم صلی ریشه دارد؛ ایشان به معاذ بن جبل هنگام اعزام به یمن فرمودند: مردم را با بشارت دعوت کنید و آسان بگیرید، نه اینکه با تنفر و سختگیری، آنها را از دین دور کنید. امام صادق علیهالسلام نیز داستانی نقل میکنند که فردی یهودی مسلمان شد، ولی همسایه ای با او سختگیری کرد و هر لحظه او را برای نمازهای مستحبی و نوافل میبرد، تا جایی که آن فرد گفت: «این دین به درد آدم بیکار میخورد» و از اسلام زده شد. امام فرمودند که اینگونه نباید مردم را دعوت کرد؛ بلکه باید با نرمی و مدارا پیش رفت. در ادامه، به سه اصل مهم در برخورد با فرزندان اشاره میکنیم:
اصل اول: توجیه کردن با زبان خوش
تا جای ممکن باید فرزندان را با منطق و محبت به انجام مناسک دینی تشویق کرد. به عنوان نمونه، باید آثار ترک نماز را در دنیا به آنها گفت. نقل است که شخصی به خاطر ترک نماز گرفتار سختی شد و با دعا رهایی یافت، ولی دوباره تهدید شد که اگر نماز نخواند، گرفتار خواهد شد. همچنین روایت داریم که امام زمان عجل الله برای تارک الصلاة دعا نمیکند. اینها باید با زبانی نرم و جذاب به فرزندان منتقل شود.
اصل دوم: اگر توجیه اثر نکرد، غصه نخوریم
غصه و ناراحتی شدید والدین، تأثیر منفی در روابط با فرزند دارد و برخورد را تند و زننده میکند. در حالی که جذب فرزندان به دین با مهر و محبت ممکن است، نه با بداخلاقی و ناراحتی. نمونه برخورد پیامبر با زنی که در مکه آوازهخوان بود و برای کمک مالی به مدینه آمده بود، نشان میدهد که حتی با غیرمسلمانان نیز باید با رأفت رفتار کرد. امام علی (علیهالسلام) میفرمایند: «مردم یا برادر دینی تو هستند یا همسان تو در آفرینش.» بنابراین، حتی اگر فرزند کوتاهی کند، نباید او را از خود راند.
اصل سوم: مسائل دینی را درست یاد بگیریم و سخت نگیریم. بسیاری از سختگیریها ریشه دینی ندارند. اگر فرزندی قصد نماز دارد ولی خواب میماند، تکلیفی بر گردن والدین نیست که او را به زور بیدار کنند، مخصوصاً اگر بیدار کردن او باعث تنفرش از نماز شود. از مراجع تقلید سؤال شده که اگر صدا زدن فرزند برای نماز موجب تنفر او شود، آیا والدین وظیفه دارند؟ پاسخ این است که در چنین شرایطی، نباید اصرار کرد تا بدتر نشود. همچنین نباید فرزندان را به آداب و عادات خودمان مجبور کنیم؛ امام علی (علیهالسلام) میفرمایند: «فرزندانتان را بر اساس آداب خودتان مجبور نکنید، زیرا آنها برای زمانی غیر از زمان شما آفریده شده اند.» حکم الهی تغییر نمیکند، اما روشهای زندگی و سلیقه ها متفاوت است. اگر والدین به نماز شب و مستحبات مقید هستند، نباید انتظار داشته باشند فرزندان نیز دقیقاً همان مسیر را بروند. اگر روزه یا نماز فرزند ترک شد، نباید آنها را از سر سفره طرد کرد یا با تابلوهای تند و توهینآمیز، آنها را تحقیر نمود. این روشها نه تنها جواب نمیدهد، بلکه نفرت را افزایش میدهد.
تاکنون نظری ثبت نشده است