- 120
- 1000
- 1000
- 1000
تبیین میدان درگیری و مقاومت از منظر قرآن،7
سخنرانی آیت الله سید محمدمهدی میرباقری با موضوع "تبیین میدان درگیری و مقاومت از منظر قرآن"، جلسه هفتم:"زیبایی بلاها از منظر قرآن "، سال 1405
جریان انبیا و بندگی خدا که دعوت الهی را اجابت کرده و طرح بندگی را در جهان گسترش می دهند، و جریان استکبار که در مقابل خدا ایستاده و فرهنگ، اخلاق، سبک زندگی و ساختارهای اجتماعی خود را در عالم ترویج می کند. خدای متعال به هر دو طرف امکاناتی داده است، اما هرگز اجازه نمی دهد که طرح باطل بر عالم حاکم شود، زیرا مسیر کلی عالم به سمت اهداف حقی است که خداوند عالم را برای آن آفریده است. با این حال، در عالم امتحان و ابتلا، آمیختگی و اختلاطی میان این دو جبهه وجود دارد که سبب نفوذ فرهنگی و اخلاقی دو طرف در یکدیگر می شود. این اختلاط تا زمانی ادامه می یابد که صفها به طور کامل از یکدیگر جدا نشوند و این جدایی، از سنتهای الهی است.خدای متعال با طرحی پردامنه و منظم، این آمیختگی را از هم جدا میکند و محور این تفکیک، انبیا و کتابهای آسمانی هستند؛ همانگونه که در سوره بینه آمده است که کافران و مشرکان دست از کفر برنمیدارند تا برایشان حجت روشن بیاید. پیامبر با کتاب و طرح خود، صفها را از یکدیگر جدا میسازد و این تفکیک در بستر ابتلا و امتحان رخ میدهد. کسانی که در ادعای بندگی صادقند و پای قواعد بندگی می ایستند، از مدعیان دروغین جدا میشوند. همچنین در سوره آل عمران، هدف از امتحانات سخت مانند جنگ احد را جدا کردن مجاهد از قاعد و صابر از غیرصابر دانسته و تأکید میکند که این امتحانات، صف مؤمن و منافق، خبیث و طیب و راستگو و دروغگو را از هم جدا میسازد. این تفکیکها صرفاً برای جداسازی دو دسته از پیش موجود نیست، بلکه در بستر ابتلا، خود مؤمنان نیز رشد میکنند، ایمانشان آشکار و خالص میشود و نقطه ضعفهایشان اصلاح میگردد. این فرآیند را «تمحیص» می نامد؛ یعنی خالص سازی مؤمنان در بوته امتحان. به عنوان نمونه، صحنه عاشورا نمایشگاه جدایی صابر از غیرصابر و مجاهد از غیرمجاهد است.
قرآن در سوره توبه می فرماید که اگر تعلق به غیر خدا و رسول و مؤمنان در وجود انسان غالب شود، او را از مسیر خدا جدا می کند. مؤمن کسی است که هیچ ولیجه ای جز خدا، رسول و مؤمنان نداشته باشد و در صورت لزوم، از هر تعلقی که مزاحم راه خداست، برائت بجوید. در روایتی از پیامبر اکرم صلی الله، جوانی که میخواست بیعت کند، شرط بیعت را قطع تعلق به پدری دانست که در جبهه مقابل حضرت بود؛ این نشان می دهد که وفاداری به جبهه حق، نیازمند گسست از هر رابطه ای است که با دشمنان خدا پیوند دارد. مؤمنان واقعی، با کسانی که با خدا و رسول دشمنی میکنند، دوستی و مودت ندارند، حتی اگر پدران، برادران یا فرزندانشان باشند. این برائت از تعلقات مزاحم، شرط ورود به مقام رضا و رضوان الهی است و در نتیجه، مؤمنان با قطع این پیوندها، به روح الایمان و روح الامان از سوی خدا تأیید میشوند و وارد بهشت و مقام رضوان میگردند. این امتحانات، نه تنها زشت نیستند، بلکه در نهایت زیباییاند؛ زیرا زمینهساز تفکیک، تمحیص و رشد مؤمنان هستند. اما این به معنای زیبایی عمل دشمن نیست؛ عمل دشمن در نهایت زشتی است، اما خدای متعال با تدبیر خود، آن فتنه و ایذای دشمن را به بستری برای قرب و رشد مؤمنان تبدیل میکند. به تعبیر حضرت زینب در روز عاشورا: «ما رأیتُ إلا جمیلاً». سنت ابتلا، یکی از سنتهای حتمی الهی است و در این میدان درگیری میان حق و باطل، خداوند با مؤمنانی است که تقوا پیشه کنند و صبر پیشه سازند. اما این همراهی و نصرت، در متن سنت ابتلا شکل میگیرد. خداوند دو جبهه را با هم آمیخته و سپس با سنت تفکیک، آنها را از هم جدا میکند؛ چه ما بخواهیم و چه نخواهیم. مهم آن است که در این تفکیک، در کدام صف قرار گیریم. خداوند بنده خود را با آیات روشن فرستاده تا شما را از ظلمات به نور بیرون آورد و این نشانه رأفت و رحمت اوست. هر چند این مسیر با سختی هایی همچون ایمان آوردن، انفاق، جهاد و ایستادن در کنار اولیای الهی همراه است، اما این سختیها عذاب نیستند؛ بلکه برعکس، ماندن در تعلقات دنیوی، موجب رنج واقعی انسان میشود. قتال تا جایی ادامه مییابد که فتنه از بین برود و دین، یکسره برای خدا شود، همانگونه که در قرآن آمده: «حَتَّىٰ لَا تَکُونَ فِتْنَةٌ وَیَکُونَ الدِّینُ کُلُّهُ لِلَّهِ». اما این قتال دارای قواعد و ضوابطی است که در قرآن به تفصیل بیان شده است؛ از جمله چگونگی آغاز، پیمانها، معاهدات، شرایط نقض پیمان و نحوه خروج از میدان نبرد.
جریان انبیا و بندگی خدا که دعوت الهی را اجابت کرده و طرح بندگی را در جهان گسترش می دهند، و جریان استکبار که در مقابل خدا ایستاده و فرهنگ، اخلاق، سبک زندگی و ساختارهای اجتماعی خود را در عالم ترویج می کند. خدای متعال به هر دو طرف امکاناتی داده است، اما هرگز اجازه نمی دهد که طرح باطل بر عالم حاکم شود، زیرا مسیر کلی عالم به سمت اهداف حقی است که خداوند عالم را برای آن آفریده است. با این حال، در عالم امتحان و ابتلا، آمیختگی و اختلاطی میان این دو جبهه وجود دارد که سبب نفوذ فرهنگی و اخلاقی دو طرف در یکدیگر می شود. این اختلاط تا زمانی ادامه می یابد که صفها به طور کامل از یکدیگر جدا نشوند و این جدایی، از سنتهای الهی است.خدای متعال با طرحی پردامنه و منظم، این آمیختگی را از هم جدا میکند و محور این تفکیک، انبیا و کتابهای آسمانی هستند؛ همانگونه که در سوره بینه آمده است که کافران و مشرکان دست از کفر برنمیدارند تا برایشان حجت روشن بیاید. پیامبر با کتاب و طرح خود، صفها را از یکدیگر جدا میسازد و این تفکیک در بستر ابتلا و امتحان رخ میدهد. کسانی که در ادعای بندگی صادقند و پای قواعد بندگی می ایستند، از مدعیان دروغین جدا میشوند. همچنین در سوره آل عمران، هدف از امتحانات سخت مانند جنگ احد را جدا کردن مجاهد از قاعد و صابر از غیرصابر دانسته و تأکید میکند که این امتحانات، صف مؤمن و منافق، خبیث و طیب و راستگو و دروغگو را از هم جدا میسازد. این تفکیکها صرفاً برای جداسازی دو دسته از پیش موجود نیست، بلکه در بستر ابتلا، خود مؤمنان نیز رشد میکنند، ایمانشان آشکار و خالص میشود و نقطه ضعفهایشان اصلاح میگردد. این فرآیند را «تمحیص» می نامد؛ یعنی خالص سازی مؤمنان در بوته امتحان. به عنوان نمونه، صحنه عاشورا نمایشگاه جدایی صابر از غیرصابر و مجاهد از غیرمجاهد است.
قرآن در سوره توبه می فرماید که اگر تعلق به غیر خدا و رسول و مؤمنان در وجود انسان غالب شود، او را از مسیر خدا جدا می کند. مؤمن کسی است که هیچ ولیجه ای جز خدا، رسول و مؤمنان نداشته باشد و در صورت لزوم، از هر تعلقی که مزاحم راه خداست، برائت بجوید. در روایتی از پیامبر اکرم صلی الله، جوانی که میخواست بیعت کند، شرط بیعت را قطع تعلق به پدری دانست که در جبهه مقابل حضرت بود؛ این نشان می دهد که وفاداری به جبهه حق، نیازمند گسست از هر رابطه ای است که با دشمنان خدا پیوند دارد. مؤمنان واقعی، با کسانی که با خدا و رسول دشمنی میکنند، دوستی و مودت ندارند، حتی اگر پدران، برادران یا فرزندانشان باشند. این برائت از تعلقات مزاحم، شرط ورود به مقام رضا و رضوان الهی است و در نتیجه، مؤمنان با قطع این پیوندها، به روح الایمان و روح الامان از سوی خدا تأیید میشوند و وارد بهشت و مقام رضوان میگردند. این امتحانات، نه تنها زشت نیستند، بلکه در نهایت زیباییاند؛ زیرا زمینهساز تفکیک، تمحیص و رشد مؤمنان هستند. اما این به معنای زیبایی عمل دشمن نیست؛ عمل دشمن در نهایت زشتی است، اما خدای متعال با تدبیر خود، آن فتنه و ایذای دشمن را به بستری برای قرب و رشد مؤمنان تبدیل میکند. به تعبیر حضرت زینب در روز عاشورا: «ما رأیتُ إلا جمیلاً». سنت ابتلا، یکی از سنتهای حتمی الهی است و در این میدان درگیری میان حق و باطل، خداوند با مؤمنانی است که تقوا پیشه کنند و صبر پیشه سازند. اما این همراهی و نصرت، در متن سنت ابتلا شکل میگیرد. خداوند دو جبهه را با هم آمیخته و سپس با سنت تفکیک، آنها را از هم جدا میکند؛ چه ما بخواهیم و چه نخواهیم. مهم آن است که در این تفکیک، در کدام صف قرار گیریم. خداوند بنده خود را با آیات روشن فرستاده تا شما را از ظلمات به نور بیرون آورد و این نشانه رأفت و رحمت اوست. هر چند این مسیر با سختی هایی همچون ایمان آوردن، انفاق، جهاد و ایستادن در کنار اولیای الهی همراه است، اما این سختیها عذاب نیستند؛ بلکه برعکس، ماندن در تعلقات دنیوی، موجب رنج واقعی انسان میشود. قتال تا جایی ادامه مییابد که فتنه از بین برود و دین، یکسره برای خدا شود، همانگونه که در قرآن آمده: «حَتَّىٰ لَا تَکُونَ فِتْنَةٌ وَیَکُونَ الدِّینُ کُلُّهُ لِلَّهِ». اما این قتال دارای قواعد و ضوابطی است که در قرآن به تفصیل بیان شده است؛ از جمله چگونگی آغاز، پیمانها، معاهدات، شرایط نقض پیمان و نحوه خروج از میدان نبرد.
تاکنون نظری ثبت نشده است