display result search
- 25
- 1000
- 1000
- 1000
صحیفه سجادیه، اوج معارف الهی
سخنزانی حجت الاسلام و المسلمین احمد عابدی با موضوع "صحیفه سجادیه، اوج معارف الهی "، سال 1404
درست است که چندین صحیفه سجادیه وجود دارد؛ مشهورترین آنها همان صحیفه سجادیه اولی یا صحیفه کامله است که پنجاهوچهار دعا دارد و از امام باقر علیهالسلام از پدر بزرگوارشان امام سجاد علیهالسلام روایت شده. اما در منابع حدیثی، دعاهای دیگری نیز از امام سجاد علیهالسلام نقل شده که در این صحیفه نیامدهاند؛ مانند دعای ابوحمزه ثمالی یا مناجات خمسعشر. برخی از علما برای گردآوری این دعاهای پراکنده، مجموعههای دیگری با نامهای صحیفه ثانیه، ثالثه، رابعه... تا هشت صحیفه فراهم آوردهاند. علت این کار، هم تکمیل دعاهای امام سجاد علیهالسلام بوده و هم پاسخ به نیاز معنوی شیعیان. در واقع صدها بلکه هزاران دعا از آن حضرت در کتابهای مختلف پراکنده است که تنها بخشی در صحیفه اولی گردآوری شده. نکته دوم: سطح معارف در احادیث و دعاها. ائمه علیهمالسلام در احادیث معمولی، با مردم به اندازه عقل آنان سخن میگویند؛ چنان که در روایت داریم: إنّا مَعاشِرَ الأنبیاءِ أُمِرْنا أنْ نُکَلِّمَ النّاسَ علی قَدْرِ عُقُولِهِم. اما در دعا، مخاطب خداست؛ پس سطح معارف را بالا میبرند و عمیقترین مفاهیم توحیدی و عرفانی را بیان میکنند. در احادیث میگویند خداوند وحدت عددی ندارد؛ یعنی مانند یک شیء از اشیای قابل شمارش نیست. اما در صحیفه سجادیه میخوانیم: لَکَ یا إلهی وَحْدانِیَّةُ العَدَد. این تناقض نیست؛ در حدیث، نفی تشبیه و محدودسازی است؛ و در دعا، تأکید بر این است که هر کمالی حتی کمال ناقصی مانند وحدت عددی در مرتبهای بالا و بینقص، مختص خداست. یعنی خداوند هم وحدت حقۀ حقیقی دارد و هم هر معنای کمالی دیگری که در عالم تصور شود، در مرتبهای نامتناهی مال اوست. این گونه مطالب بسیار بلند توحیدی و عرفانی، در سراسر صحیفه سجادیه به وفور یافت میشود. نکته سوم: مظلومیت امام سجاد علیهالسلام. حتی در خانه شخصی امام نیز خوارج نفوذ داشتند؛ نقل شده که همسری داشتند که نعوذبالله به امیرالمؤمنین علیهالسلام اهانت میکرد. امام خویشتن را پنهان کرد تا صحت آن را بشنود و سپس او را طلاق داد.این نشاندهنده فضای خفقان و نفوذ دشمن حتی در حریم خصوصی امام است. صحیفه سجادیه از نظر سند، معتبرترین کتاب پس از قرآن کریم در میراث شیعه است. سند آن به امام سجاد علیهالسلام متصل است و با واسطههای بسیار محدود و مورد اطمینان نقل شده. حتی علامه مجلسی در جلدهای نخست «بحارالانوار» گفت که کتابهای معروف مانند اصول کافی، نهجالبلاغه و صحیفه سجادیه را نقل نمیکند چون مشهور و معتبرند؛ اما بعداً در جلدهای بالا، از کافی و نهجالبلاغه فراوان نقل کرد، ولی از صحیفه سجادیه نقل نکرد، چون هیچ شک و شبههای در صحت آن نمیدید و نیازی به توضیح اضافه ندید. نسخههای مختلفی از صحیفه سجادیه وجود دارد؛ از جمله نسخهای که از طریق امام باقر علیهالسلام روایت شده همان که نزد ماست) و نسخهای که از طریق «اعلم» روایت شده (که نزد زیدیان یمن بیشتر رواج دارد و حتی زیارت عاشورا نیز در آن رای فهم عمیق صحیفه، شرحهای گرانقدری نوشته شده؛ مانند شرح صحیفه سجادیه اثر سید علیخان کبیر که بسیار پرمحتوا و ژرف است. صحیفه سجادیه، تنها یک مجموعه دعا نیست؛ کتابی است آسمانی، سرشار از معرفت ناب توحیدی، عرفان عملی، اخلاق و مناجات با خدای متعال. اعتبار سندی آن بیهمتاست و مضامین آن، اوج معارف اسلامی را به تصویر میکشد. امام سجاد علیهالسلام در شرایط سخت پس از عاشورا، با این دعاها هم جان شیعه را زنده نگه داشت و هم دانشگاهی از معارف بلند الهی تأسیس کرد.
درست است که چندین صحیفه سجادیه وجود دارد؛ مشهورترین آنها همان صحیفه سجادیه اولی یا صحیفه کامله است که پنجاهوچهار دعا دارد و از امام باقر علیهالسلام از پدر بزرگوارشان امام سجاد علیهالسلام روایت شده. اما در منابع حدیثی، دعاهای دیگری نیز از امام سجاد علیهالسلام نقل شده که در این صحیفه نیامدهاند؛ مانند دعای ابوحمزه ثمالی یا مناجات خمسعشر. برخی از علما برای گردآوری این دعاهای پراکنده، مجموعههای دیگری با نامهای صحیفه ثانیه، ثالثه، رابعه... تا هشت صحیفه فراهم آوردهاند. علت این کار، هم تکمیل دعاهای امام سجاد علیهالسلام بوده و هم پاسخ به نیاز معنوی شیعیان. در واقع صدها بلکه هزاران دعا از آن حضرت در کتابهای مختلف پراکنده است که تنها بخشی در صحیفه اولی گردآوری شده. نکته دوم: سطح معارف در احادیث و دعاها. ائمه علیهمالسلام در احادیث معمولی، با مردم به اندازه عقل آنان سخن میگویند؛ چنان که در روایت داریم: إنّا مَعاشِرَ الأنبیاءِ أُمِرْنا أنْ نُکَلِّمَ النّاسَ علی قَدْرِ عُقُولِهِم. اما در دعا، مخاطب خداست؛ پس سطح معارف را بالا میبرند و عمیقترین مفاهیم توحیدی و عرفانی را بیان میکنند. در احادیث میگویند خداوند وحدت عددی ندارد؛ یعنی مانند یک شیء از اشیای قابل شمارش نیست. اما در صحیفه سجادیه میخوانیم: لَکَ یا إلهی وَحْدانِیَّةُ العَدَد. این تناقض نیست؛ در حدیث، نفی تشبیه و محدودسازی است؛ و در دعا، تأکید بر این است که هر کمالی حتی کمال ناقصی مانند وحدت عددی در مرتبهای بالا و بینقص، مختص خداست. یعنی خداوند هم وحدت حقۀ حقیقی دارد و هم هر معنای کمالی دیگری که در عالم تصور شود، در مرتبهای نامتناهی مال اوست. این گونه مطالب بسیار بلند توحیدی و عرفانی، در سراسر صحیفه سجادیه به وفور یافت میشود. نکته سوم: مظلومیت امام سجاد علیهالسلام. حتی در خانه شخصی امام نیز خوارج نفوذ داشتند؛ نقل شده که همسری داشتند که نعوذبالله به امیرالمؤمنین علیهالسلام اهانت میکرد. امام خویشتن را پنهان کرد تا صحت آن را بشنود و سپس او را طلاق داد.این نشاندهنده فضای خفقان و نفوذ دشمن حتی در حریم خصوصی امام است. صحیفه سجادیه از نظر سند، معتبرترین کتاب پس از قرآن کریم در میراث شیعه است. سند آن به امام سجاد علیهالسلام متصل است و با واسطههای بسیار محدود و مورد اطمینان نقل شده. حتی علامه مجلسی در جلدهای نخست «بحارالانوار» گفت که کتابهای معروف مانند اصول کافی، نهجالبلاغه و صحیفه سجادیه را نقل نمیکند چون مشهور و معتبرند؛ اما بعداً در جلدهای بالا، از کافی و نهجالبلاغه فراوان نقل کرد، ولی از صحیفه سجادیه نقل نکرد، چون هیچ شک و شبههای در صحت آن نمیدید و نیازی به توضیح اضافه ندید. نسخههای مختلفی از صحیفه سجادیه وجود دارد؛ از جمله نسخهای که از طریق امام باقر علیهالسلام روایت شده همان که نزد ماست) و نسخهای که از طریق «اعلم» روایت شده (که نزد زیدیان یمن بیشتر رواج دارد و حتی زیارت عاشورا نیز در آن رای فهم عمیق صحیفه، شرحهای گرانقدری نوشته شده؛ مانند شرح صحیفه سجادیه اثر سید علیخان کبیر که بسیار پرمحتوا و ژرف است. صحیفه سجادیه، تنها یک مجموعه دعا نیست؛ کتابی است آسمانی، سرشار از معرفت ناب توحیدی، عرفان عملی، اخلاق و مناجات با خدای متعال. اعتبار سندی آن بیهمتاست و مضامین آن، اوج معارف اسلامی را به تصویر میکشد. امام سجاد علیهالسلام در شرایط سخت پس از عاشورا، با این دعاها هم جان شیعه را زنده نگه داشت و هم دانشگاهی از معارف بلند الهی تأسیس کرد.
تاکنون نظری ثبت نشده است