- 141
- 1000
- 1000
- 1000
انصاف، پیام عاشورای امسال
سخنرانی حجت الاسلام دکتر ناصر رفیعی با موضوع "انصاف، پیام عاشورای امسال"، سال 1405
عاشورای امسال، با فقدان رهبر عزیزمان، متفاوتترین عاشورای سالهای گذشته بود. شب تاسوعا که به بیت رهبری رفتم، دیگر آنجا بیت نبود، مقتل رهبری بود؛ چرا که آقای ما به شهادت رسید. من بیش از بیست و پنج سال توفیق داشتم شب تاسوعا و عاشورا در محضر ایشان باشم، حتی در دوران کرونا و سختیها، گاهی دو نفره روضه میخواندیم؛ اما امسال روضه بدون ایشان بسیار سخت بود. مردم تهران هم متفاوتتر از همیشه بودند؛ موجی از تصویر رهبری و پرچم جمهوری اسلامی کمتر دیده میشد، و این اثر خونی است که مظلوم ریخته است و خداوند در خطبه 109 نهجالبلاغه فرموده که خون مظلوم را ضایع نمیگذارد و انتقام خواهد گرفت. امسال شاهد تحقق اخبار چندصد ساله در چند ساعت بودیم؛ سرزمینی که ابراهیم از اسب به زمین آمد و سرش مجروح شد، سرزمینی که آدم ابوالبشر زمین خورد و خون از پایش جاری شد، سرزمینی که حضرت نوح و انبیای الهی در آن بودند و رسول خدا از آن خبر داد، امروز آغاز نبرد موعود در آن رقم خورد. امام حسین (علیهالسلام) در روز عاشورا سپاه خود را تقسیم کرد؛ زهیر را در میمنه، حبیب را در میسره و پرچم را به دست حضرت عباس داد و قلب سپاه را با دعایی شروع کرد. ایشان در خطبه ای که امروز در جمع یاران خواندند، فرمودند: «اَیُّهَا النّاسُ، اِسمَعُوا قَولی وَ لا تَعجَلُوا بِقَتلی...»؛ یعنی به حرف من گوش دهید و در کشتن من عجله نکنید. مرا نصیحت کنید، همانگونه که نقش پیامبر، قرآن و خدا نیز موعظه است. قرآن میفرماید: «قُلْ اِنَّما اَعِظُکُمْ بِواحِدَهٍ» و نیز «یا اَیُّهَا النّاسُ قَدْ جاءَتْکُمْ مَوْعِظَهٌ مِنْ رَبِّکُمْ». موعظه اثر دارد و دل را زنده میکند؛ امام صادق (علیهالسلام) فرمودند: «ما تَصَدَّقَ اَحَدٌ بِصَدَقَةٍ اَحَبَّ اِلَی اللهِ مِنْ مَوْعِظَةٍ». گاهی هدایت یک جوان یا راهنمایی یک نفر، از عبادت یک سال بالاتر است. حتی اگر اثر ظاهری نبینیم، اتمام حجت میشود؛ همانگونه که در داستان اصحاب سبت، عدهای به موعظه کنندگان اعتراض کردند که این قوم عذاب شدهاند و موعظه اثری ندارد، اما آنان پاسخ دادند: «مَعْذِرَةً اِلی رَبِّکُمْ»؛ تا عذری پیش خدا داشته باشیم. امیرالمومنین (علیهالسلام) نیز در جنگ صفین آنقدر موعظه کرد که برخی اعتراض کردند، اما فرمودند شاید یکی هدایت شود. رهبر شهید ما نیز بر تذکر لسانی و موعظه بسیار تأکید داشتند. امروز جامعه نگران وضعیت فرهنگی است؛ بیحجابی به برهنگی تبدیل شده، اما هیچکس نه سخنران، نه مجری و نه شخصیتها تذکر نمیدهند. این در حالی است که موعظه حتی میتواند یک میرزا جهانگیرخان قشقایی را که تا چهل سالگی تار میزد، با یک کلمه متحول کند. او با یک موعظه و یک آیه قرآن برگشت و از شاگردان آیتالله بروجردی و آیت الله سید جمال گلپایگانی شد. امام حسین (علیهالسلام) امروز فرمودند: «اُدْعُوکُمْ اِلَی مَوْعِظَةٍ حَسَنَهٍ». علامه میفرمایند موعظه حسنه یعنی هم مفهوم خوب باشد و هم گوینده عامل باشد. هارونالرشید از موسی بن جعفر (علیهالسلام) خواست او را موعظه کند و حضرت فرمودند: «کلُ ما تَراهُ مَوْعِظَهٌ»؛ مرگ، تشییع و بیماری خود واعظند. امام حسین (علیهالسلام) در ادامه خطبه فرمودند: یا نصیحتم را می پذیرید یا نه. اگر بپذیرید، سه شرط است: «فَاِنْ قَبِلْتُمْ عُذْری وَ صَدَّقْتُمْ قَوْلی وَ اَعْطَیْتُمُونی مِنْ اَنْفُسِکُمُ النِّصْفَ»؛ یعنی عذر مرا بپذیرید، قول مرا تصدیق کنید و انصاف به خرج دهید. در تاریخ کربلا، عمر سعد از کسی خواست از امام بپرسد چرا آمده است؛ حضرت به نامه ها اشاره کردند. وقتی قرّة بن غیس آمد، امام به حبیب بن مظاهر فرمودند او را میشناسی؟ گفت بله، او آدم خوبی است و تعجب میکنم در این سپاه چیکار میکند. اما متأسفانه آنان انصاف ندادند و روز عاشورا با عصبانیت فریاد زدند: «طَموحاً وَ سَلَماً»؛ یعنی شما دعوت کردید و حالا تسلیم میشود؟! امام دو آیه تلاوت فرمودند؛ یکی آیه 71 سوره یونس درباره حضرت نوح که فرمود اگر حرفم را نمیپذیرید، هرچه میتوانید جمع شوید و مرا یکجا بکشید، و دیگری آیه 196 سوره اعراف که «اِنَّ وَلِیِّیَ اللهُ الَّذی نَزَّلَ الْکِتابَ وَ هُوَ یَتَوَلَّی الصّالِحینَ». وقتی این آیه را خواندند، صدای شیون از خیمه ها بلند شد و حضرت، عباس و علیاکبر را فرستادند که به خانمها بگویند هنوز وقت گریه نیست و آرام شوند.
نکته اصلی امروز من، دعوت امام به «انصاف» است. انصاف یعنی نگاه و رفتار مساوی با همه؛ و این برای وحدت و انسجام جامعه بسیار حیاتی است. انصاف با عدالت متفاوت است؛ عدالت به امتیازها نگاه میکند، ولی انصاف در مسائل برابر، مثل تقسیم خوراکی بین دانشآموزان. انصاف ده یا دوازده شاخه دارد که به برخی اشاره میکنم:
1. انصاف با خدا؛ اینکه با نعمتهای خدا گناه نکنیم؛ خدا میفرماید «ما اَصابَکَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللهِ وَ ما اَصابَکَ مِنْ سَیِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِکَ».
2. انصاف با خودمان؛ که امام حسین (علیهالسلام) امروز فرمودند با خودتان انصاف داشته باشید که مرا دعوت کردید و اینگونه برخورد میکنید.
3. انصاف با دشمن؛ امیرالمومنین (علیهالسلام) در صفین وقتی آب را آزاد کردند، حتی با وجود تشنگی لشکرشان، آب را نبستند و فرمودند انصاف اجازه نمیدهد.
4. انصاف با خانواده؛ حضرت وقت خود را سه بخش میکردند: برای خدا، برای خود و برای خانواده.
5. انصاف مسئولین با مردم و مردم با مسئولین.
6. انصاف در دعا؛ همانگونه که پیامبر (صلی الله) به کسی که فقط برای خود و پیامبر دعا میکرد و دیگران را به جهنم میسپرد، فرمودند: «حَجَرْتَ واسِعاً».
7. انصاف در نوشتار، سخن و توییتها؛ که متأسفانه برخی رعایت نمی کنند.
امام حسین (علیهالسلام) امروز در خطبه کربلا، با دو آیه از سوره اعراف و یونس، دو نکته را یادآور شدند: یکی تأثیر موعظه و دیگری ضرورت انصاف.
عاشورای امسال، با فقدان رهبر عزیزمان، متفاوتترین عاشورای سالهای گذشته بود. شب تاسوعا که به بیت رهبری رفتم، دیگر آنجا بیت نبود، مقتل رهبری بود؛ چرا که آقای ما به شهادت رسید. من بیش از بیست و پنج سال توفیق داشتم شب تاسوعا و عاشورا در محضر ایشان باشم، حتی در دوران کرونا و سختیها، گاهی دو نفره روضه میخواندیم؛ اما امسال روضه بدون ایشان بسیار سخت بود. مردم تهران هم متفاوتتر از همیشه بودند؛ موجی از تصویر رهبری و پرچم جمهوری اسلامی کمتر دیده میشد، و این اثر خونی است که مظلوم ریخته است و خداوند در خطبه 109 نهجالبلاغه فرموده که خون مظلوم را ضایع نمیگذارد و انتقام خواهد گرفت. امسال شاهد تحقق اخبار چندصد ساله در چند ساعت بودیم؛ سرزمینی که ابراهیم از اسب به زمین آمد و سرش مجروح شد، سرزمینی که آدم ابوالبشر زمین خورد و خون از پایش جاری شد، سرزمینی که حضرت نوح و انبیای الهی در آن بودند و رسول خدا از آن خبر داد، امروز آغاز نبرد موعود در آن رقم خورد. امام حسین (علیهالسلام) در روز عاشورا سپاه خود را تقسیم کرد؛ زهیر را در میمنه، حبیب را در میسره و پرچم را به دست حضرت عباس داد و قلب سپاه را با دعایی شروع کرد. ایشان در خطبه ای که امروز در جمع یاران خواندند، فرمودند: «اَیُّهَا النّاسُ، اِسمَعُوا قَولی وَ لا تَعجَلُوا بِقَتلی...»؛ یعنی به حرف من گوش دهید و در کشتن من عجله نکنید. مرا نصیحت کنید، همانگونه که نقش پیامبر، قرآن و خدا نیز موعظه است. قرآن میفرماید: «قُلْ اِنَّما اَعِظُکُمْ بِواحِدَهٍ» و نیز «یا اَیُّهَا النّاسُ قَدْ جاءَتْکُمْ مَوْعِظَهٌ مِنْ رَبِّکُمْ». موعظه اثر دارد و دل را زنده میکند؛ امام صادق (علیهالسلام) فرمودند: «ما تَصَدَّقَ اَحَدٌ بِصَدَقَةٍ اَحَبَّ اِلَی اللهِ مِنْ مَوْعِظَةٍ». گاهی هدایت یک جوان یا راهنمایی یک نفر، از عبادت یک سال بالاتر است. حتی اگر اثر ظاهری نبینیم، اتمام حجت میشود؛ همانگونه که در داستان اصحاب سبت، عدهای به موعظه کنندگان اعتراض کردند که این قوم عذاب شدهاند و موعظه اثری ندارد، اما آنان پاسخ دادند: «مَعْذِرَةً اِلی رَبِّکُمْ»؛ تا عذری پیش خدا داشته باشیم. امیرالمومنین (علیهالسلام) نیز در جنگ صفین آنقدر موعظه کرد که برخی اعتراض کردند، اما فرمودند شاید یکی هدایت شود. رهبر شهید ما نیز بر تذکر لسانی و موعظه بسیار تأکید داشتند. امروز جامعه نگران وضعیت فرهنگی است؛ بیحجابی به برهنگی تبدیل شده، اما هیچکس نه سخنران، نه مجری و نه شخصیتها تذکر نمیدهند. این در حالی است که موعظه حتی میتواند یک میرزا جهانگیرخان قشقایی را که تا چهل سالگی تار میزد، با یک کلمه متحول کند. او با یک موعظه و یک آیه قرآن برگشت و از شاگردان آیتالله بروجردی و آیت الله سید جمال گلپایگانی شد. امام حسین (علیهالسلام) امروز فرمودند: «اُدْعُوکُمْ اِلَی مَوْعِظَةٍ حَسَنَهٍ». علامه میفرمایند موعظه حسنه یعنی هم مفهوم خوب باشد و هم گوینده عامل باشد. هارونالرشید از موسی بن جعفر (علیهالسلام) خواست او را موعظه کند و حضرت فرمودند: «کلُ ما تَراهُ مَوْعِظَهٌ»؛ مرگ، تشییع و بیماری خود واعظند. امام حسین (علیهالسلام) در ادامه خطبه فرمودند: یا نصیحتم را می پذیرید یا نه. اگر بپذیرید، سه شرط است: «فَاِنْ قَبِلْتُمْ عُذْری وَ صَدَّقْتُمْ قَوْلی وَ اَعْطَیْتُمُونی مِنْ اَنْفُسِکُمُ النِّصْفَ»؛ یعنی عذر مرا بپذیرید، قول مرا تصدیق کنید و انصاف به خرج دهید. در تاریخ کربلا، عمر سعد از کسی خواست از امام بپرسد چرا آمده است؛ حضرت به نامه ها اشاره کردند. وقتی قرّة بن غیس آمد، امام به حبیب بن مظاهر فرمودند او را میشناسی؟ گفت بله، او آدم خوبی است و تعجب میکنم در این سپاه چیکار میکند. اما متأسفانه آنان انصاف ندادند و روز عاشورا با عصبانیت فریاد زدند: «طَموحاً وَ سَلَماً»؛ یعنی شما دعوت کردید و حالا تسلیم میشود؟! امام دو آیه تلاوت فرمودند؛ یکی آیه 71 سوره یونس درباره حضرت نوح که فرمود اگر حرفم را نمیپذیرید، هرچه میتوانید جمع شوید و مرا یکجا بکشید، و دیگری آیه 196 سوره اعراف که «اِنَّ وَلِیِّیَ اللهُ الَّذی نَزَّلَ الْکِتابَ وَ هُوَ یَتَوَلَّی الصّالِحینَ». وقتی این آیه را خواندند، صدای شیون از خیمه ها بلند شد و حضرت، عباس و علیاکبر را فرستادند که به خانمها بگویند هنوز وقت گریه نیست و آرام شوند.
نکته اصلی امروز من، دعوت امام به «انصاف» است. انصاف یعنی نگاه و رفتار مساوی با همه؛ و این برای وحدت و انسجام جامعه بسیار حیاتی است. انصاف با عدالت متفاوت است؛ عدالت به امتیازها نگاه میکند، ولی انصاف در مسائل برابر، مثل تقسیم خوراکی بین دانشآموزان. انصاف ده یا دوازده شاخه دارد که به برخی اشاره میکنم:
1. انصاف با خدا؛ اینکه با نعمتهای خدا گناه نکنیم؛ خدا میفرماید «ما اَصابَکَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللهِ وَ ما اَصابَکَ مِنْ سَیِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِکَ».
2. انصاف با خودمان؛ که امام حسین (علیهالسلام) امروز فرمودند با خودتان انصاف داشته باشید که مرا دعوت کردید و اینگونه برخورد میکنید.
3. انصاف با دشمن؛ امیرالمومنین (علیهالسلام) در صفین وقتی آب را آزاد کردند، حتی با وجود تشنگی لشکرشان، آب را نبستند و فرمودند انصاف اجازه نمیدهد.
4. انصاف با خانواده؛ حضرت وقت خود را سه بخش میکردند: برای خدا، برای خود و برای خانواده.
5. انصاف مسئولین با مردم و مردم با مسئولین.
6. انصاف در دعا؛ همانگونه که پیامبر (صلی الله) به کسی که فقط برای خود و پیامبر دعا میکرد و دیگران را به جهنم میسپرد، فرمودند: «حَجَرْتَ واسِعاً».
7. انصاف در نوشتار، سخن و توییتها؛ که متأسفانه برخی رعایت نمی کنند.
امام حسین (علیهالسلام) امروز در خطبه کربلا، با دو آیه از سوره اعراف و یونس، دو نکته را یادآور شدند: یکی تأثیر موعظه و دیگری ضرورت انصاف.
تاکنون نظری ثبت نشده است