- 341
- 1000
- 1000
- 1000
کربلا در تورات انبیا الهی، 8
سخنرانی حجت الاسلام دکتر ناصر رفیعی با موضوع "کربلا در تورات انبیا الهی"، جلسه هشتم: "مرز میان ایمان و انصاف"، سال 1405
امشب ادامه بحث دیشب را پی میگیرم. امام حسین علیهالسلام روز عاشورا، پیش از آغاز نبرد، خطبهای خواند و به لشکر دشمن فرمود: «در کشتن من عجله نکنید، حرفهایم را بشنوید. من از این صحرا نمیتوانم فرار کنم. اگر انصاف به خرج دهید و حرفم را بپذیرید، سعادتمند میشوید و اگر بیانصافی کنید، میتوانید مرا به شهادت برسانید.»
از این خطبه دو نکته استفاده شد: 1. اهمیت موعظه (که دیشب گفته شد) 2. مسئله انصاف (که امشب محور بحث است). انصاف چیست و چه تفاوتی با عدالت دارد؟ انصاف ریشه در کلمه «نصف» دارد، یعنی مساوی دیدن و رفتار یکسان با همه. انصاف لزوماً به دین وابسته نیست؛ یک انسان بی دین هم میتواند منصف باشد. اما عدالت یعنی به هرکسی به اندازه استحقاقش بدهیم، نه اینکه همه را یکسان ببینیم. مثلاً در مدرسه، نمره باید عادلانه باشد، اما در پذیرایی یا ثبتنام، انصاف به معنای رفتار مساوی با همه است.
سه عمل برتر و جایگاه انصاف
در روایت داریم: «سیدالاعمال ثلاثه»:
1. مواسات (برادری با مردم در سختیها)
2. انصاف با مردم (که بسیار دشوار است)
3. ذکر خدا در همه حال (نه فقط گفتن ذکر زبانی، بلکه توجه قلبی به خدا در همه شرایط)
امیرالمؤمنین (علیهالسلام) در نامه 53 نهج البلاغه به مالک اشتر، چهار گروه را به انصاف سفارش میکند:
· انصاف با خدا
· انصاف با مردم
· انصاف با خانواده
· انصاف با زیردستان
انصاف با خدا: یعنی با نعمتهای الهی گناه نکنیم. خدا به ما نعمت داده، ما با آنها معصیت میکنیم؛ این بیانصافی است. انصاف با خود: به قولها و تعهدات خود پایبند باشیم. اگر کسی را دعوت کردیم، با او بدرفتاری نکنیم. انصاف با مردم: آنچه برای خود میپسندیم، برای دیگران بپسندیم و آنچه برای خود نمیپسندیم، برای دیگران نخواهیم. انصاف با دشمن: مانند امیرالمؤمنین که در جنگ صفین، پس از آزادسازی آب، آن را بر روی دشمن نبست و فرمود هرکس تشنه است بیاشامد. انصاف در قضاوت: پیامبر (صلی الله) حتی در برابر یک یهودی متهم، انصاف را رعایت کرد و آیهای نازل شد که از حمایت از خائنان نهی میکند.
انصاف در گفتار و نوشتار: حتی در نقد مسئولان یا تیمهای ورزشی، باید خوبیها و بدیها را با هم دید و جانبدارانه قضاوت نکرد. انصاف در دعا: امام صادق (علیه السلام) فرمود دعا چهار شرط دارد که یکی انصاف در مسئلت است؛ مثل کسی که فقط برای خود و پیامبر طلب بخشش کند و دیگران را به جهنم بسپارد. انصاف در خانواده: شوهر نباید با قدرت خود، همسر را زیر فشار بگذارد و خود را بیخطا نشان دهد.
انصاف در جنگ و سیاست: نمونه آن، بمباران مدرسه در جنگ تحمیلی، ترور شهید سلیمانی در خاک عراق، یا محاصره غزه که با هیچ منطقی سازگار نیست. انصاف در مواجهه با تاریخ: امام حسین (علیهالسلام) از دشمن پرسید جرم من چیست؟ مگر من حکم خدا را زیر پا گذاشتم؟ مگر قرار نبود معاویه جانشین خود را تعیین کند؟ این بی انصافی است که امروز برخی کتاب مینویسند و یزید را تبرئه میکنند!
امشب ادامه بحث دیشب را پی میگیرم. امام حسین علیهالسلام روز عاشورا، پیش از آغاز نبرد، خطبهای خواند و به لشکر دشمن فرمود: «در کشتن من عجله نکنید، حرفهایم را بشنوید. من از این صحرا نمیتوانم فرار کنم. اگر انصاف به خرج دهید و حرفم را بپذیرید، سعادتمند میشوید و اگر بیانصافی کنید، میتوانید مرا به شهادت برسانید.»
از این خطبه دو نکته استفاده شد: 1. اهمیت موعظه (که دیشب گفته شد) 2. مسئله انصاف (که امشب محور بحث است). انصاف چیست و چه تفاوتی با عدالت دارد؟ انصاف ریشه در کلمه «نصف» دارد، یعنی مساوی دیدن و رفتار یکسان با همه. انصاف لزوماً به دین وابسته نیست؛ یک انسان بی دین هم میتواند منصف باشد. اما عدالت یعنی به هرکسی به اندازه استحقاقش بدهیم، نه اینکه همه را یکسان ببینیم. مثلاً در مدرسه، نمره باید عادلانه باشد، اما در پذیرایی یا ثبتنام، انصاف به معنای رفتار مساوی با همه است.
سه عمل برتر و جایگاه انصاف
در روایت داریم: «سیدالاعمال ثلاثه»:
1. مواسات (برادری با مردم در سختیها)
2. انصاف با مردم (که بسیار دشوار است)
3. ذکر خدا در همه حال (نه فقط گفتن ذکر زبانی، بلکه توجه قلبی به خدا در همه شرایط)
امیرالمؤمنین (علیهالسلام) در نامه 53 نهج البلاغه به مالک اشتر، چهار گروه را به انصاف سفارش میکند:
· انصاف با خدا
· انصاف با مردم
· انصاف با خانواده
· انصاف با زیردستان
انصاف با خدا: یعنی با نعمتهای الهی گناه نکنیم. خدا به ما نعمت داده، ما با آنها معصیت میکنیم؛ این بیانصافی است. انصاف با خود: به قولها و تعهدات خود پایبند باشیم. اگر کسی را دعوت کردیم، با او بدرفتاری نکنیم. انصاف با مردم: آنچه برای خود میپسندیم، برای دیگران بپسندیم و آنچه برای خود نمیپسندیم، برای دیگران نخواهیم. انصاف با دشمن: مانند امیرالمؤمنین که در جنگ صفین، پس از آزادسازی آب، آن را بر روی دشمن نبست و فرمود هرکس تشنه است بیاشامد. انصاف در قضاوت: پیامبر (صلی الله) حتی در برابر یک یهودی متهم، انصاف را رعایت کرد و آیهای نازل شد که از حمایت از خائنان نهی میکند.
انصاف در گفتار و نوشتار: حتی در نقد مسئولان یا تیمهای ورزشی، باید خوبیها و بدیها را با هم دید و جانبدارانه قضاوت نکرد. انصاف در دعا: امام صادق (علیه السلام) فرمود دعا چهار شرط دارد که یکی انصاف در مسئلت است؛ مثل کسی که فقط برای خود و پیامبر طلب بخشش کند و دیگران را به جهنم بسپارد. انصاف در خانواده: شوهر نباید با قدرت خود، همسر را زیر فشار بگذارد و خود را بیخطا نشان دهد.
انصاف در جنگ و سیاست: نمونه آن، بمباران مدرسه در جنگ تحمیلی، ترور شهید سلیمانی در خاک عراق، یا محاصره غزه که با هیچ منطقی سازگار نیست. انصاف در مواجهه با تاریخ: امام حسین (علیهالسلام) از دشمن پرسید جرم من چیست؟ مگر من حکم خدا را زیر پا گذاشتم؟ مگر قرار نبود معاویه جانشین خود را تعیین کند؟ این بی انصافی است که امروز برخی کتاب مینویسند و یزید را تبرئه میکنند!
تاکنون نظری ثبت نشده است