- 283
- 1000
- 1000
- 1000
کربلا در تورات انبیا الهی، 7
سخنرانی حجت الاسلام دکتر ناصر رفیعی با موضوع "کربلا در تورات انبیا الهی"، جلسه هفتم: "موعظه، پیام عاشورایی امام حسین علیه السلام"، سال 1405
شب هفتم ماه محرم است. فردای این شب، آب به روی خیمه های اباعبدالله الحسین علیه السلام به طور رسمی بسته شد و کاروان حسینی در محاصره کامل دشمن قرار گرفت. ما در این شبها بر آن بودیم تا با نقل سخنان و خطبه های خود امام حسین علیه السلام به هدف والای ایشان پی ببریم؛ چراکه بهترین راه برای شناخت امام، مراجعه به کلام خود ایشان از مکه تا کربلاست که شامل ده ها سخن، نامه و مکاتبه ارزشمند میشود. امشب، با نزدیک شدن به روز عاشورا، خطبه ای از امام حسین علیهالسلام را نقل میکنیم که در روز عاشورا و پیش از آغاز جنگ ایراد شده است. در روایت داریم که امام حسین علیهالسلام اسب خود را کنار نهاد و بر مرکب دیگری سوار شد تا با این تغییر، تأثیر بیشتری بر مخاطب بگذارد. حضرت در حالی که دشمن را آماده نبرد دید، خطبه ای کوتاه اما بسیار پرمعنا خواندند و دو آیه از قرآن کریم تلاوت فرمودند. پس از این خطبه، صدای شیون و گریه از خیمه های اهلبیت بلند شد؛ به گونه ای که امام علیه، حضرت ابوالفضل و علی اکبر را فرستادند تا بانوان را آرام کنند و فرمودند که مایل نیستند صدای گریه بلند شود.حضرت فرمودند: «ای مردم! به سخنان من گوش فرا دهید و در کشتن من شتاب مکنید؛ من از پیش شما نمی گریزم و جایی برای رفتن ندارم. تقاضای من این است که به حرفهایم توجه کنید تا شما را موعظه کنم؛ موعظه ای که حق من بر شماست. این کار را میکنم تا عذر خود را نزد شما اتمام کنم و در روز قیامت عذری نداشته باشم که خداوندا گفتم اما آنها گوش نکردند. پس از بیان موعظه، دو حالت پیش می آید: اگر سخنان مرا پذیرفتید و انصاف به خرج دادید و دیدید که منطق من قانع کننده است، دیگر نباید بجنگید و باید از کشتن من دست بردارید؛ در این صورت سعادتمند خواهید شد. اما اگر موعظه مرا نپذیرفتید و انصاف ندادید، پس بیایید و مرا به شهادت برسانید؛ من مشکلی با این کار ندارم.» امام در ادامه دو آیه از قرآن تلاوت فرمودند: آیه اول (سوره یونس، آیه 71) که حضرت نوح (ع) به قوم خود فرمود: «هر نیرو و بتانی که دارید جمع کنید و علیه من به کار بگیرید و مهلتم ندهید»؛ چون حضرت نوح نیز 950 سال موعظه کرد اما قومش گوش نکردند.
· آیه دوم (سوره اعراف، آیه 196) که فرمود: «همانا سرپرست من خداست که کتاب فرو فرستاد و او صالحان را سرپرستی میکند».
امام حسین علیهالسلام فرمودند که اگر به موعظه گوش دهید، سعادتمند میشوید و اگر نه، شهادت برای من مشکلی ندارد.
2. تأکید بر انصاف: حضرت از مردم خواستند بدون پیشفرض و جبه هگیری به سخنانش گوش دهند و منصفانه قضاوت کنند.
امیرالمؤمنین علیه السلام به امام حسن علیه السلام فرمودند: «قلب خود را با موعظه زنده کن». موعظه، نفس انسان را صیقل می دهد و حتی تکرار آن مفید است. حضرت علی علیه السلام با وجود 75 هزار نیرو، جنگ را آغاز نکرد و بارها سخنرانی کرد و نامه فرستاد تا شاید یکی از دشمنان هدایت شود. این نشان دهنده اهمیت موعظه است.
· علت تشنگی شدید امام حسین علیهالسلام در عاشورا: تشنگی ایشان بیش از همه شهدا بود به دلیل فعالیت زیاد (سرکشی به بالین شهدا، آرام کردن اهلبیت) و سخنرانیهای متعدد در روز عاشورا که دهها خطبه خواندند. خود فرمودند: «تشنگی مرا یاد کنید».
1. خداوند متعال: اولین موعظه گر، خداست که در قرآن می فرماید: «قُلْ إِنَّمَا أَعِظُکُمْ بِوَاحِدَةٍ أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنَىٰ وَفُرَادَىٰ» (سبأ، 46)؛ یعنی تنها یک موعظه دارم: برای خدا قیام کنید. امام خمینی (ره) نیز در جوانی در کتابخانه وزیری یزد و پس از انقلاب در نامه به مجلس، بر همین آیه تأکید کردند.
2. قرآن کریم: خداوند می فرماید: «یَا أَیُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَتْکُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّکُمْ» (یونس، 57). داستان فضیل عیاض که در حین دزدی، آیه «أَلَمْ یَأْنِ لِلَّذِینَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِکْرِ اللَّهِ» (حدید، 16) را شنید و توبه کرد و از راهزنان به معلمان اخلاق تبدیل شد.
3. مرگ: پیامبر صلیالله فرمودند: «کَفَى بِالْمَوْتِ وَاعِظًا»؛ مرگ بزرگترین موعظه گر است. جنازه ها و قبرستانها یادآور پایان دنیایند.
4. تجربه: امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند: «مِنَ الْعَاقِلِ مَنْ وَعَظَتْهُ التَّجَارِبُ»؛ عاقل کسی است که تجربیات (پدران، مادران و پیشینیان) او را موعظه کند.
5. خود انسان: نفس انسان خودش موعظه گر است، چنانکه قرآن به «نفس لوامه» سوگند یاد کرده است.
6. هرچه میبینی: امام کاظم علیه السلام به هارون الرشید فرمودند: هرچه میبینی موعظه است؛ پیری، بیماری، زمستان، بهار (که یادآور قیامت است) همگی عبرت آموز هستند. منبر و موعظه را نباید نادیده گرفت؛ چراکه یک کلمه میتواند انسان را متحول کند، همانطور که در تاریخ نمونه های بسیاری داریم.
شب هفتم ماه محرم است. فردای این شب، آب به روی خیمه های اباعبدالله الحسین علیه السلام به طور رسمی بسته شد و کاروان حسینی در محاصره کامل دشمن قرار گرفت. ما در این شبها بر آن بودیم تا با نقل سخنان و خطبه های خود امام حسین علیه السلام به هدف والای ایشان پی ببریم؛ چراکه بهترین راه برای شناخت امام، مراجعه به کلام خود ایشان از مکه تا کربلاست که شامل ده ها سخن، نامه و مکاتبه ارزشمند میشود. امشب، با نزدیک شدن به روز عاشورا، خطبه ای از امام حسین علیهالسلام را نقل میکنیم که در روز عاشورا و پیش از آغاز جنگ ایراد شده است. در روایت داریم که امام حسین علیهالسلام اسب خود را کنار نهاد و بر مرکب دیگری سوار شد تا با این تغییر، تأثیر بیشتری بر مخاطب بگذارد. حضرت در حالی که دشمن را آماده نبرد دید، خطبه ای کوتاه اما بسیار پرمعنا خواندند و دو آیه از قرآن کریم تلاوت فرمودند. پس از این خطبه، صدای شیون و گریه از خیمه های اهلبیت بلند شد؛ به گونه ای که امام علیه، حضرت ابوالفضل و علی اکبر را فرستادند تا بانوان را آرام کنند و فرمودند که مایل نیستند صدای گریه بلند شود.حضرت فرمودند: «ای مردم! به سخنان من گوش فرا دهید و در کشتن من شتاب مکنید؛ من از پیش شما نمی گریزم و جایی برای رفتن ندارم. تقاضای من این است که به حرفهایم توجه کنید تا شما را موعظه کنم؛ موعظه ای که حق من بر شماست. این کار را میکنم تا عذر خود را نزد شما اتمام کنم و در روز قیامت عذری نداشته باشم که خداوندا گفتم اما آنها گوش نکردند. پس از بیان موعظه، دو حالت پیش می آید: اگر سخنان مرا پذیرفتید و انصاف به خرج دادید و دیدید که منطق من قانع کننده است، دیگر نباید بجنگید و باید از کشتن من دست بردارید؛ در این صورت سعادتمند خواهید شد. اما اگر موعظه مرا نپذیرفتید و انصاف ندادید، پس بیایید و مرا به شهادت برسانید؛ من مشکلی با این کار ندارم.» امام در ادامه دو آیه از قرآن تلاوت فرمودند: آیه اول (سوره یونس، آیه 71) که حضرت نوح (ع) به قوم خود فرمود: «هر نیرو و بتانی که دارید جمع کنید و علیه من به کار بگیرید و مهلتم ندهید»؛ چون حضرت نوح نیز 950 سال موعظه کرد اما قومش گوش نکردند.
· آیه دوم (سوره اعراف، آیه 196) که فرمود: «همانا سرپرست من خداست که کتاب فرو فرستاد و او صالحان را سرپرستی میکند».
امام حسین علیهالسلام فرمودند که اگر به موعظه گوش دهید، سعادتمند میشوید و اگر نه، شهادت برای من مشکلی ندارد.
2. تأکید بر انصاف: حضرت از مردم خواستند بدون پیشفرض و جبه هگیری به سخنانش گوش دهند و منصفانه قضاوت کنند.
امیرالمؤمنین علیه السلام به امام حسن علیه السلام فرمودند: «قلب خود را با موعظه زنده کن». موعظه، نفس انسان را صیقل می دهد و حتی تکرار آن مفید است. حضرت علی علیه السلام با وجود 75 هزار نیرو، جنگ را آغاز نکرد و بارها سخنرانی کرد و نامه فرستاد تا شاید یکی از دشمنان هدایت شود. این نشان دهنده اهمیت موعظه است.
· علت تشنگی شدید امام حسین علیهالسلام در عاشورا: تشنگی ایشان بیش از همه شهدا بود به دلیل فعالیت زیاد (سرکشی به بالین شهدا، آرام کردن اهلبیت) و سخنرانیهای متعدد در روز عاشورا که دهها خطبه خواندند. خود فرمودند: «تشنگی مرا یاد کنید».
1. خداوند متعال: اولین موعظه گر، خداست که در قرآن می فرماید: «قُلْ إِنَّمَا أَعِظُکُمْ بِوَاحِدَةٍ أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنَىٰ وَفُرَادَىٰ» (سبأ، 46)؛ یعنی تنها یک موعظه دارم: برای خدا قیام کنید. امام خمینی (ره) نیز در جوانی در کتابخانه وزیری یزد و پس از انقلاب در نامه به مجلس، بر همین آیه تأکید کردند.
2. قرآن کریم: خداوند می فرماید: «یَا أَیُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَتْکُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّکُمْ» (یونس، 57). داستان فضیل عیاض که در حین دزدی، آیه «أَلَمْ یَأْنِ لِلَّذِینَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِکْرِ اللَّهِ» (حدید، 16) را شنید و توبه کرد و از راهزنان به معلمان اخلاق تبدیل شد.
3. مرگ: پیامبر صلیالله فرمودند: «کَفَى بِالْمَوْتِ وَاعِظًا»؛ مرگ بزرگترین موعظه گر است. جنازه ها و قبرستانها یادآور پایان دنیایند.
4. تجربه: امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند: «مِنَ الْعَاقِلِ مَنْ وَعَظَتْهُ التَّجَارِبُ»؛ عاقل کسی است که تجربیات (پدران، مادران و پیشینیان) او را موعظه کند.
5. خود انسان: نفس انسان خودش موعظه گر است، چنانکه قرآن به «نفس لوامه» سوگند یاد کرده است.
6. هرچه میبینی: امام کاظم علیه السلام به هارون الرشید فرمودند: هرچه میبینی موعظه است؛ پیری، بیماری، زمستان، بهار (که یادآور قیامت است) همگی عبرت آموز هستند. منبر و موعظه را نباید نادیده گرفت؛ چراکه یک کلمه میتواند انسان را متحول کند، همانطور که در تاریخ نمونه های بسیاری داریم.
کاربر مهمان