سخنرانی حجت الاسلام مرتضی امینی نیا با موضوع "استکبار ستیزی در اسلام"، سال 1405
عنوان بحث امروز استکبارستیزی در آیات و روایات است. ابتدا به عنوان مقدمه، معنای خود استکبار را خدمت شما عرض میکنم. استکبار از واژه «کبر» به معنای بزرگی گرفته شده و یعنی خودبزرگبینی و خودبرترپنداری. به کسی که خودش را از دیگران برتر ببیند، مستکبر می گویند. اولین مستکبر عالم، ابلیس بود. در سوره بقره آیه 34 داریم که خدا به فرشتگان دستور داد به حضرت آدم سجده کنند، همه سجده کردند مگر ابلیس که ابا کرد و استکبار ورزید و گفت: «من از آتش خلق شدهای و او از گل، پس من از او برترم.» این روحیه شیطانی در بعضی انسانها هم هست. ریشه های استکبار دو چیز است: یکی کمبود ظرفیت (بیجنبگی) و دیگری توهم برتری. مثلاً کسی یک مدرک گرفته یا یک مقامی پیدا کرده، فکر میکند از همه بالاتر است. در طول تاریخ، مظهر استکبار امروز آمریکاست که خود را همهکاره عالم میداند و حتی در امور داخلی دیگران دخالت میکند. این خوی استکباری در مردم آمریکا هم هست که خود را برتر از بقیه ملتها میدانند. مثال میزنند که عربستان سعودی بیشترین امتیاز را به آمریکا داده، اما آمریکا او را تحقیر میکند و نوکر خود میداند.
در تاریخ نمونه های زیادی داشتیم:
· قوم عاد که در سوره صات آیه 15 آمده: «و عاد فاستکبروا فی الارض» آنها بسیار قوی بودند، در کوهها خانه تراشیده بودند و میگفتند چه کسی از ما نیرومندتر است؟ دعوت پیامبرشان را نپذیرفتند.
· فرعون و قبطیان که در سوره قصص آیه 39 آمده: «و استکبر هو و جنوده فی الارض بغیر الحق» آنها بنیاسرائیل را به استضعاف کشیده بودند. امروز هم یهودیان خود را برتر میدانند و حتی معتقدند غیر یهودیان حیواناتی هستند که برای خدمت به یهود آفریده شدهاند.
· ملاها (سلبریتیهای امروز) که در سوره مومنون آیه 45 به بعد اشاره شده. امروز به کسانی که چهار تا فیلم بازی کرده اند، سلبریتی میگویند. عده زیادی دنبال آنها راه افتاده اند، به خود برچسب دکتر زدهاند، در حالی که کاف و گاف را تشخیص نمیدهند. با این حال در مباحث اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و حتی احکام شرعی اظهارنظر میکنند. در روایت داریم که امام صادق علیه السلام به ابیبصیر فرمودند: «اصول الکفر ثلاثه: الحرص و الاستکبار و الحسد.» درباره استکبار همین قدر بس که ابلیس را به جهنم انداخت. در خطبه قاصعه نهجالبلاغه، امیرالمومنین علیه السلام میفرمایند ابلیس شش هزار سال عبادت کرد، اما به خاطر استکبارش تمام عباداتش نابود شد.
نشانه های استکبار:
1. عدم پذیرش حرف حق: میفهمد حق با طرف مقابل است، اما لجبازی میکند و قبول نمیکند. میگوید اگر همنفسم میگفت قبول میکردم، اما چون حریف گفته، قبول نمیکنم.
2. دیگران را به استضعاف کشیدن و ظلم کردن: مانند فرعون که فرزندان بنیاسرائیل را میکشت و خانوادههایشان را به اسارت میگرفت.
ما در مقابل مستکبرین چه وظیفهای داریم؟
اولاً خودمان مستکبر نباشیم. امام کاظم علیه السلام به هشام فرمودند: «إیاک و الکبر» از خودبزرگبینی بپرهیز. کسی که به اندازه ذرهای در دلش کبر داشته باشد، وارد بهشت نمیشود.
ثانیاً در مقابل مستکبر ساکت نباشیم. در سوره نساء آیه 148 میفرماید خداوند بدگویی را دوست ندارد، مگر از کسی که به او ظلم شده باشد. اگر به تو ظلم شد، باید داد بزنی و ظالم را رسوا کنی.
ثالثاً با مستکبر همراهی نکنیم.
رابعاً باید جهاد و مبارزه کنیم. مرحوم امام میفرمودند اگر یک قدم عقب بنشینی، ده قدم جلو میآید و ولت نمیکند. گرگ یک گوسفند را نمیخورد، تمام گله را خفه میکند. مذاکره با مستکبر فایده ندارد، زیرا او حقی برای دیگران قائل نیست.
در خطبه 29 نهج البلاغه، امیرالمومنین علیهالسلام میفرمایند: «لا یدرک الحق الا بالجد» حق باید با تلاش و کوشش گرفته شود. مستکبر به کسی حق نمیدهد.
و اما حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام در مقابل یزید فرمودند: «هیهات من الذله» من ذلت را نمیپذیرم. فرمودند: «مثلی لایبایع مثله» کسی مثل من، با کسی مثل یزید بیعت نمیکند. امام صادق علیهالسلام فرمودند: «ظالم، و معین ظالم، و راضی به ظلم - هر سه در جهنم هستند.»
خداوند به مجاهدان درجه داده است. از خدا میخواهیم به حق اباعبدالله الحسین علیه السلام و به خون شهدا، مخصوصاً امام شهیدمان، توفیق استکبارستیزی را به همه ما کرامت فرماید. مردم ایران خوب نشان دادند که استکبارستیز هستند.
عنوان بحث امروز استکبارستیزی در آیات و روایات است. ابتدا به عنوان مقدمه، معنای خود استکبار را خدمت شما عرض میکنم. استکبار از واژه «کبر» به معنای بزرگی گرفته شده و یعنی خودبزرگبینی و خودبرترپنداری. به کسی که خودش را از دیگران برتر ببیند، مستکبر می گویند. اولین مستکبر عالم، ابلیس بود. در سوره بقره آیه 34 داریم که خدا به فرشتگان دستور داد به حضرت آدم سجده کنند، همه سجده کردند مگر ابلیس که ابا کرد و استکبار ورزید و گفت: «من از آتش خلق شدهای و او از گل، پس من از او برترم.» این روحیه شیطانی در بعضی انسانها هم هست. ریشه های استکبار دو چیز است: یکی کمبود ظرفیت (بیجنبگی) و دیگری توهم برتری. مثلاً کسی یک مدرک گرفته یا یک مقامی پیدا کرده، فکر میکند از همه بالاتر است. در طول تاریخ، مظهر استکبار امروز آمریکاست که خود را همهکاره عالم میداند و حتی در امور داخلی دیگران دخالت میکند. این خوی استکباری در مردم آمریکا هم هست که خود را برتر از بقیه ملتها میدانند. مثال میزنند که عربستان سعودی بیشترین امتیاز را به آمریکا داده، اما آمریکا او را تحقیر میکند و نوکر خود میداند.
در تاریخ نمونه های زیادی داشتیم:
· قوم عاد که در سوره صات آیه 15 آمده: «و عاد فاستکبروا فی الارض» آنها بسیار قوی بودند، در کوهها خانه تراشیده بودند و میگفتند چه کسی از ما نیرومندتر است؟ دعوت پیامبرشان را نپذیرفتند.
· فرعون و قبطیان که در سوره قصص آیه 39 آمده: «و استکبر هو و جنوده فی الارض بغیر الحق» آنها بنیاسرائیل را به استضعاف کشیده بودند. امروز هم یهودیان خود را برتر میدانند و حتی معتقدند غیر یهودیان حیواناتی هستند که برای خدمت به یهود آفریده شدهاند.
· ملاها (سلبریتیهای امروز) که در سوره مومنون آیه 45 به بعد اشاره شده. امروز به کسانی که چهار تا فیلم بازی کرده اند، سلبریتی میگویند. عده زیادی دنبال آنها راه افتاده اند، به خود برچسب دکتر زدهاند، در حالی که کاف و گاف را تشخیص نمیدهند. با این حال در مباحث اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و حتی احکام شرعی اظهارنظر میکنند. در روایت داریم که امام صادق علیه السلام به ابیبصیر فرمودند: «اصول الکفر ثلاثه: الحرص و الاستکبار و الحسد.» درباره استکبار همین قدر بس که ابلیس را به جهنم انداخت. در خطبه قاصعه نهجالبلاغه، امیرالمومنین علیه السلام میفرمایند ابلیس شش هزار سال عبادت کرد، اما به خاطر استکبارش تمام عباداتش نابود شد.
نشانه های استکبار:
1. عدم پذیرش حرف حق: میفهمد حق با طرف مقابل است، اما لجبازی میکند و قبول نمیکند. میگوید اگر همنفسم میگفت قبول میکردم، اما چون حریف گفته، قبول نمیکنم.
2. دیگران را به استضعاف کشیدن و ظلم کردن: مانند فرعون که فرزندان بنیاسرائیل را میکشت و خانوادههایشان را به اسارت میگرفت.
ما در مقابل مستکبرین چه وظیفهای داریم؟
اولاً خودمان مستکبر نباشیم. امام کاظم علیه السلام به هشام فرمودند: «إیاک و الکبر» از خودبزرگبینی بپرهیز. کسی که به اندازه ذرهای در دلش کبر داشته باشد، وارد بهشت نمیشود.
ثانیاً در مقابل مستکبر ساکت نباشیم. در سوره نساء آیه 148 میفرماید خداوند بدگویی را دوست ندارد، مگر از کسی که به او ظلم شده باشد. اگر به تو ظلم شد، باید داد بزنی و ظالم را رسوا کنی.
ثالثاً با مستکبر همراهی نکنیم.
رابعاً باید جهاد و مبارزه کنیم. مرحوم امام میفرمودند اگر یک قدم عقب بنشینی، ده قدم جلو میآید و ولت نمیکند. گرگ یک گوسفند را نمیخورد، تمام گله را خفه میکند. مذاکره با مستکبر فایده ندارد، زیرا او حقی برای دیگران قائل نیست.
در خطبه 29 نهج البلاغه، امیرالمومنین علیهالسلام میفرمایند: «لا یدرک الحق الا بالجد» حق باید با تلاش و کوشش گرفته شود. مستکبر به کسی حق نمیدهد.
و اما حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام در مقابل یزید فرمودند: «هیهات من الذله» من ذلت را نمیپذیرم. فرمودند: «مثلی لایبایع مثله» کسی مثل من، با کسی مثل یزید بیعت نمیکند. امام صادق علیهالسلام فرمودند: «ظالم، و معین ظالم، و راضی به ظلم - هر سه در جهنم هستند.»
خداوند به مجاهدان درجه داده است. از خدا میخواهیم به حق اباعبدالله الحسین علیه السلام و به خون شهدا، مخصوصاً امام شهیدمان، توفیق استکبارستیزی را به همه ما کرامت فرماید. مردم ایران خوب نشان دادند که استکبارستیز هستند.
تاکنون نظری ثبت نشده است